इनरुवा— सुनसरीको दुहबी नगरपालिका–६ स्थित एशियन लेदर इन्डस्ट्रिजमा अनिश्चितकालीन तालाबन्दीपछि स्थानीयवासी र उद्योगीबीचको विवाद थप गम्भीर बन्दै गएको छ। वातावरणीय प्रदूषणका कारण वर्षौँदेखि पीडित स्थानीयले कात्तिक २६ गतेदेखि उद्योगमा तालाबन्दी गर्दै विरोध चर्काए भने, उद्योग पुनः सञ्चालनमा आएपछि मंसिर २ मा स्थलअनुगमनका क्रममा झडपसमेत हुने स्थिति बनेको हो।
छाला फ्याक्ट्रीबाट फैलिने दुर्गन्ध, फोहोर व्यवस्थापनको कमजोरी र पानीका स्रोतहरूमा परेको असरका कारण स्थानीयस्तरमा असन्तोष बढ्दै गएपछि छाला फ्याक्ट्री पीडित संघर्ष समितिले तालाबन्दी थालेको हो।
यसअघि इन्सेक कोशी प्रदेशले स्वच्छ वातावरणमा बाँच्न पाउने मौलिक हक उल्लंघन भएको भन्दै असार ८ मा एशियन लेदर इन्डस्ट्रिज र प्रदेश सरकारविरुद्ध उच्च अदालत विराटनगरमा परमादेशको रिट दायर गरेको थियो। उद्योगले वातावरणीय प्रभाव मूल्यांकन (EIA) को प्रभावकारी कार्यान्वयन नगरेको र प्रदूषण नियन्त्रणको कानुनी प्रक्रिया नअपनाएको आरोपसहित मुद्दा दर्ता गरिएको हो।
रिटको सुनुवाइ असोज २७ मा तोकिएको थियो। तर भदौ २३–२४ मा जेनजी आन्दोलनका क्रममा उच्च अदालत विराटनगरमा भएको आगजनीले अभिलेख जलेपछि मुद्दा अघि बढ्न नसकेको अदालत स्रोतले जनाएको छ।
यता मंसिर २ मा जिल्ला प्रशासन कार्यालय सुनसरी, प्रदेश पर्यटन–वन–वातावरण मन्त्रालय र दुहबी नगरपालिकाको संयुक्त अनुगमन टोली उद्योग पुगेपछि स्थानीयले टायर बालेर विरोध गरे, जसले केहीबेर तनावपूर्ण माहोल सिर्जना गर्यो।
संघर्ष समितिका सचिव वासुदेव मण्डलले मुद्दा अदालतमै विचाराधीन हुँदा प्रदेश सरकारको वातावरण शाखाले IEE प्रतिवेदन स्वीकृत गर्नु विवादास्पद भएको बताउँदै उद्योग चल्न नदिने चेतावनी दिएका छन्।
स्थानीय वर्षौँदेखि एशियन लेदर र युनाइटेड टेनेरिज उद्योगले दुहबी क्षेत्रलाई प्रदूषणको थलो बनाएको दाबी गर्दै आएका छन्। संविधानको धारा ३० अनुसार स्वच्छ र स्वस्थ वातावरणमा बाँच्न पाउने हक सुनिश्चित भए पनि त्यसको उल्लंघन भइरहेको स्थानीयको आरोप छ।
उद्योग–स्थानीय द्वन्द्व चर्किँदै जाँदा अब समाधानका लागि प्रशासन, स्थानीय सरकार र अदालतको कदम कत्तिको प्रभावकारी हुने हो, सबैको ध्यान त्यहीँ केन्द्रित भएको छ।